İşletim Sistemleri Nedir?|Örnekleri ve Özellikleri

Herkese merhabalar,

Bu yazımda size işletim sistemlerinin özelliklerinden,hangi amaçla kullanıldıklarından vb. bahsedeceğim.Öncelikle işletim sistemi nedir?Teorik tanımları pek sevmeyen biriyim.Açıkçası çok teorik tanım bilmemde.Zaten benim burdaki amacım bu yazıyı bu konuyla ilgili hiç bilgisi olmayan birinin bile kafasında fikir edindirebilmek.İşletim sistemi,bilgisayarın donanımının kullancı ile arasındaki bağlantıdır.Burda bilgisayardan kastım sadece bir bilgisayar değil telefon,televizyon hatta bir POS makinesi dahi olabilir fark etmez.Bu cihazların içerisinde microchip denilen elektronik elemanlar var.Yani genel tabiriyle işlemci.İşlemci aslında kendinden bir eleman değil.İçerisinde çok küçük boyutlarda elektronik devreler var.Bu devrelerdeki “Transistör” adı verilen devre elemanları gelen elektriksel sinyalini anahtarlayarak yani açık kapatarak üzerinde değişiklik yaparlar.İşte olay burda açıp kapamak.Elektronikte bu olayın karşılığı 1-0 dır.1 sinyalin var olduğunu 0 yok olduğunu söyler.Peki bunları neden anlattım?Çünkü,yazılımların temeli budur.yazılımlar donanımdaki 1 ve 0 ları yorumlayarak bizim anlayabileceğimiz karşılıklar verirler.İşletim sistemleri de birer yazılımdır.Diğer yazılımlardan farkı ise şudur:Diğer yazılımlar bir işletim sistemi varlığında çalışırken,işletim sistemlerinin çalışması için basitçe bir boot yazılımı yeterlidir.Boot yazılımı ise ilk yazılımdır.Bu yazılım anakart firmaları tarafından üretim esnasında gömülü olarak yüklenirler ve hazırda beklerler.Yani aslında döngü şöyle:

Donanim>Boot Yazilimi>İşletim Sistemi>Diğer Yazılımlar

Kısacası bilgisayar ile bizim aramızdaki geçiş kapısı olan yazılımların çalışması için yüklediğimiz ana yazılım işletim sistemidir.Boot yazılımlarını az önce bahsettiğim gibi zaten gömülü olarak gelirler.Evet şimdi bazı işletim sistemlerinden bahsetmek istiyorum.

Windows:

Windows Microsoft firmasına ait işletim sistemidir.Şuan dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır.Bu durumun sebebi ise çoğu yazılımın windows tabanlı olması.Bu zamana kadar birçok Windows sürümü çıkarıldı.Windows 95,XP,Vista,7,8,10 vs. En son sürüm ise Windows 10.Microsoft uzun bir süre Windows arayüzünü bilgisayar odaklı yapmıştı.Ne kadar da mobil uyumlu olsalarda temel de bilgisayar arayüzüydü.Windows 8 ve sonrasında sürümlerinde alışkın olduğumuz bilgisayar arayüzüne ek olarak sanki bilgisayar değilde mobil cihaz kullanıyormuşuz gibi bir hava katan bir arayüz ekledi.Bu Windows tarihinde bir dönüm noktasıdır desek yanlış olmaz sanırım.Windows işletim sisteminin bir diğer avantajı ise uygulama performansıdır.Özellikle oyuncuların gözde işletim sistemidir.Her ne kadarda oyun yapımcıları oyunlarını diğer işletim sistemlerine de uyumlu yapsalarda Windows yine zirvede.Peki bu yaygınlık Windows için hep avantaj mı?Tabiki de hayır.Windows işletim sisteminin bu yaygınlığı kötü amaçlı hackerların dikkatini de ister istemez çekmekte.Şu an virüslerin çoğusu Windows için yazılıyor ki bu durum kullanıcılar i.in sorun teşkil ediyor.Zira virüs maduru insanların haberlerini duyuyoruz.Özel resimleri yayımlananlar,özel konuşmaları yayımlananlar,fidye virüsü mağdurları vs. Yüksek güvenlik şartı olan kurumların aslında bu durumu göz önündürmesi gerekirken daha kötü bir durum var ki çoğu kurum şu an Windows işletim sisteminin XP serisini kullanıyor.Microsoft bile bu sürüme güncelleme yayımlamayı kesmişken neden bu kurumlarda Windows XP kullanılıyor anlamış değilim.Neyse konumuza dönelim.Birde meşhur bir konu daha var.32 bit 64 bit meselesi.Bu konu hakkında atmasyon laflar çok.Ama işin özü şu ve çok basit.Eğer bilgisayarınızda 4 Gb ve daha yüksek RAM varsa 64 bit kullanmalısınız.Çünkü 32 bit sistem 4 Gb RAM’i 4 Gb olarak görmüyor.Yani olayın özü bu.Bu arada bir not düşeyim Windows’ta 64 bit x64 diye geçerken 32 bit x86 diye geçer.Genel olarak Windows bu,merak ettiğiniz bir şey varsa yorumda belirtebilirsiniz.

windows-logo-tarihi
Windows Logosunun Tarihi

OS X işletim sistemi:

OS X Apple’ın bilgisayarları için kullandığı işletim sistemdir.Mountain Lion,Sierra,Mojave gibi serileri vardır.Bana göre en büyük özelliği hafifliğidir.Bu özelliği sayesinde Apple cihazlarında daha düşük bir donanımla,daha yüksek donanıma sahip bir Windows bilgisayardaki performansı elde edebiliyor.Ama bu hafifliğine aldanmayın,büyük işler başarabiliyor.Özellikle grafik vb. tür programları kullananlar OS X tercih ediyor.Çünkü OS X bu tarz programlarda oldukça başarılı.OS X işletim sistemi ile ilgili meşhur bir dedikodudan bahsetmek istiyorum. “Apple bilgisayara virüs bulaşmaz!” Bu dedikodu yıllardır var.Peki ne kadar doğru?Açıkçası bu iddia kesine yakın şekilde doğruydu.Çünkü bu işletim sistemine virüs yazılamıyordu.Ayrıca Apple’ın kendi güvenlik önlemleri de büyük bir engeldi.Mesela Apple cihaza Bluetooth ile bağlantı sadece başka bir Apple cihazı oluyordu,sistem neredeyse her zaman normal kullanıcı seviyesinde çalışıyordu vb. Apple bir süredir bu sıkı güvenlik olaylarının bir kısmına rahatlık getirsede hala birçok sıkı güvenlik önlemi var.Ama şöyle bir durum var Apple cihazların virüs konusunda ki durumu eskisi gibi değil.Bir süredir Apple cihazlar içinde virüsler yazılıyor.Hatta bir keresinde okuduğum bir yazıda o zamanın MacBook Pro’ları i.in yazılan bir virüsten bahsediyordu.Virüs direk olarak donanıma etki ediyordu.Bilgisayarın yanmasına neden oluyordu.O yüzden siz siz olun Apple falan diyipte güvenilir olmayan kaynaklardan dosya yüklemesi yapmayın,güvenilir olmayan sitelerde dolaşmayın.

macos-mojave
macOS Mojave Apple en sonki işletim sistemi.Bu temasında gördüğünüz dağ bilgisayarı gece kullanıyorsanız karanlık gündüz kullanıyorsanız aydınlık oluyor.

Linux:

Linux diğer işletim sistemlerinden biraz daha farklı.Linux bir işletim sistemi değil bir işletim sistemi çekirdeği.İşletim sistemi bir inşaat ise işletim sistemi çekirdeği temeldir diyebilirim.Bunu burda bahsetmemin sebebi şu:Microsoft Windows,Apple Mac OS X gibi işletim sistemleri kendi çekirdekleri üzerine kurulu işletim sistemleridir.Bunlar kapalı kaynak kodludur.Yani bu çekirdeklerin kodları dışarıya kapalıdır değiştirilemez.Ama Linux böyle değil.Zaten Linux en büyük özelliğide budur:Açık kaynak kodlu olması.Yani sistemin kodları herkese açıktır dileyen bu kodları GNU Kamu Lisansı çerçevesinde değiştirip kendince uyarlayabilir,özgürce dağıtabilir.İşte bu uyarlamalar sonucu Ubuntu,Debian,Fedora vb. işletim sistemleri doğmuştur.Bunların hepsi Linux temellidir.Hatta mobil cihazlarda sık kullanılan Android de bir Linux temelli işletim sistemdir.Linux’un bir diğer özelliğide az donanıma ihityaç duymasıdır.Bu sebeple basit sistemlerin çoğusu Linux barındırır.Linux işletim sisteminin cihaz uyumluluğu da fazladır.Öyle ki Kişisel bilgisayarlar,süper bilgisayarlar,gömülü sistemler ve daha birçok sistemle uyumludur.Aynı zamanda programcılar için de muazzam bir sistemdir.İlerki yazılarımda daha ayrıntılı yer verecek olsam da,bir program hangi dilde yazılacaksa o dilin kütüphaneleri bilgisayarda yüklü olmalıdır.Linux türevi sistemler zaten bir çok dilin (Python,perl,C vs) kütüphanelerini içinde barındırır.Dolayısıyla program yazmayı rahat bir hale getirir.Bir süredir Linux ile kullanıcı dostu işletim sistemleri yazılıyor.Aynı zaman da içinde bulunan Wine adlı yazılım sayesinde Windows programlarını da çalıştırma imkanı sunuyor.Tabi bir Windows performansı beklememek lazım Windows programını Linux’ta çalıştırınca 🙂 Son olarak TUBİTAK’ın Türk işletim sistemi geliştirme çalışmalarının bir ürünü olan Linux temelli Pardus işletim sistemini eklemek istiyorum.Bilgisayarınıza direk veya sanal işletim sistemi şeklinde kurarak deneyebilirsiniz.İlerde zaten Linux ile ilgili birçok yazım olacak.Unutmadan söylemeliyim,Linux’un en büyük özelliklerinden biri de, ücretsiz olmasıdır.Windows ve OS X’e nazaran en büyük özelliklerinden birisi budur.Linux sürümleri ücretsiz,açık kaynak kodlu ve geliştirilebilirdir.

linux-logo
Linux’un Logosu

Bu yazımda işletim sistemlerinin ne olduğundan,en çok kullanılan üç örneğinden vs. konulardan bahsettim umarım bir faydam olmuştur.Yazımda eksik ya da yanlış gördüğünüz durumlardan,şu da olsa iyi olur dediğiniz konulardan yorumda bahsederseniz sevinirim.Eleştirilmek beni mutlu eder.Kendimi daha da geliştirebilmem için destekleriniz çok önemli benim için.”Takipte kalın,Sağlıcakla kalın 🙂 “

Kaynaklar:

Windows Logo Tarihi resmi: https://1000logos.net/windows-logo/

macOS Mojave resmi: https://www.appleuzmani.net/macos-mojave-beta-2-yenilikleri-neler/

Linux Logo resmi: https://www.kampuskod.com/kampus/egitim/linux-nedir-2/

Yazının anasayfada görünen resmi: https://www.tech-worm.com/isletim-sistemi-nedir-ne-ise-yarar-2/

Yazar: enesaricioglu

Ben Enes ARICIOĞLU.2000 yılında Erzurum’da doğdum.İlk okulu Özel Güneş Koleji’nde Liseyi Özel Final Koleji’nde okudum.Şuan da üniversite sınavı(YKS) sonuçlarını beklemekteyim.Bilgisayarlar,elektrik ve elektronik,makineler,teknoloji vb. konulara çocukluktan beri ilgi duyuyorum.Kendimi bu alanlarda geliştirmeye çalışıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir