Gerilim mi Çarpar Akım mı?

Herkese Merhabalar,

Statik elektriği duymuşsunuzdur.Hatta meşhur bir deneyi vardır balonu saçınıza sürter ve sonra da balonu saçınıza yaklaştırdığınızda balon saçı çeker.Bu basit bir statik elektrik etkisidir.Bazen yürüdükten sonra elinizi kapı koluna uzatırsanız çarpılırsınız.Bu da bir statik elektrik etkisidir.Bir şey söyliyim mi bu elektrik binlerce voltluk bir potansiyele sahip.Prizden gelen 220 Voltluk bir elektrik insanı öldürebilirken nasıl olurda binlerce Voltluk bir elektrik insanı öldürmez?Bu örneği düşününce bizi çarpan şey gerilim değilmiş diyoruz.

statik-elektrik
Statik Elektrik

İnternette High Current Transformer(Yüksek Akım Trafosu) diye arama yaptığınızda karşınıza çıkan videolardaki kişiler bir trafo ile çeşitli metal cisimlere elektrik verirler ve bu elektrik ile metallerin sıcaklığı binlerce dereceye ulaşır ve erir.Burda kullanılan elektriğin gerilimi 1 volt civarındadır.Metalden geçen akım ise kiloamperler seviyesindedir.(Bir kiloamper 1000 Amper)Ama aynı trafonun uçlarına dokununca hiç bir şey olmaz çarpılmazlar.Bu örneği düşününce bizi çarpan şey akım da değilmiş diyoruz.Peki bizi çarpan şey nedir?

yuksek-akım-trafosu
Yüksek akım trafosuna bağlı metalin erimesi

Bizi çarpan şey aslında enerjidir.Elektrik enerjisi gerilim,akım ve sürenin çarpımına eşittir.Birim süreyi ele alırsak burda güç kavramı ortaya çıkar.Güç çarpılma hissinin belirleyici faktörüdür.Yani çarpılma için gerilim ve akım faktörünün bir arada bulunması gerek.Gerilim akımın oluşmasına neden olur.Bu durum Ohm Yasası ile açıklanır.(V=I*R)Üzerine gerilim uygulanan bir dirençten bu oranda akım geçer diyebiliriz.Şöyle düşünün bir kaleyi ele geçirmek istiyoruz.Kalenin duvarları dirençtir.Önce toplarla bu direnci yıkıp engeli kaldırmalıyız.Top görevini elektrikte gerilim üstlenir.Sonrada kaleye askerler girmeye başlar ve kaleyi ele geçirirler.Bu askerlerin yerini de akım üstlenir.İkisi de yüksek olmalıdır ki kale ele geçirilebilsin.Mesela hava normalde yalıtkandır.Bir pilden durduk yere havaya elektrik geçemez çünkü pilin gerilimi havanın direnicini kıramaz.Bulutlar hareketlerinden dolayı bir potansiyel farka yani gerilime sahiptir.Başta bir şey olmaz ama yük biriktikçe bu gerilim artar ve sonunda hava direncini kıracak hale gelir ve bir akım oluşur.Biz bu akımı bazen şimşek bazen yıldırım olarak görürüz.Peki gerilim direnç kırma işini üstlendi.Akım ne yapıyor?Az önce bulut örneğinden yola çıkalım.Gerilim arttı hava iletken hale geldi ve yıldırım bir ağaca düştü.Bulutlardaki elektronlar ağaca üzerinden toprağa gidecektir.Çünkü,bulut kararlı olmak ister üstündeki fazla elektronu atmak ister.İşte bu elektronlar hareket ederken bir ısı enerjisi açığa çıkarır.Bu yüzden dirençleri kullanıyoruz ya.Mesela devrede fazla akım olmasını istemiyoruz hemen direnç ekliyoruz ve akımın bir kısmı ısı enerjisi olarak gidiyor.Yukardaki ağaç örneğinde elektrik enerjisinin bir kısmı ısı enerjisinde dönüştü.Ağaç tutuşma sıcaklığına geldi,havadaki oksijenle tepkimeye girdi.Yani yandı.Bu durumun insan vücudunda karşılığı çarpılma diye düşünebilirsiniz.Gerilim deri ve diğer hücrelerimizin direncini kıracak kadar yüksek olursa hücrelerimizden akım geçer.Eğer bu akım yüksek olursa enerji de yüksek olur.Bunun sonucunda çarpılma hissini yaşarız.

Bu yazımda gerilim ve akımın etkilerinden bahsettim.Elektrik enerjisi muazzam bir nimettir.Doğru kullanırsanız mesela bir kalp pili ile bir hayat kurtarabilirsiniz,yanlış kullanırsanız mesela gereksiz ve bilinçsiz kullanılan bir şok cihazı ile bir hayatı bitirebilirsiniz.Dikkatli olun,bu nimetin bir silaha dönüşmesine sebep olmayın.Sonuçları ölümcül olabilir.Sağlıcakla kalın,takipte kalın 🙂

Yaralandığım Kaynaklar:

Yazının Görseli:https://www.build-electronic-circuits.com/ohms-law/

Statik elektrik görseli: https://www.yeniasir.com.tr/galeri/yasam/birine-dokununca-elektrik-mi-carpiyor-iste-sebebi

Yüksek akım trafosu görseli: https://www.youtube.com/watch?v=ID7gG6krecI

Diğer kaynak: https://www.elektrikce.com/akim-mi-carpar-gerilim-mi-carpar/

Yazar: enesaricioglu

Ben Enes ARICIOĞLU.2000 yılında Erzurum’da doğdum.İlk okulu Özel Güneş Koleji’nde Liseyi Özel Final Koleji’nde okudum.Şuan da üniversite sınavı(YKS) sonuçlarını beklemekteyim.Bilgisayarlar,elektrik ve elektronik,makineler,teknoloji vb. konulara çocukluktan beri ilgi duyuyorum.Kendimi bu alanlarda geliştirmeye çalışıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir